Adwokat Jakub Spiechowicz

autor

Zadatek, zaliczka i kaucja to pojęcia często używane przy zawieraniu umów, jednak ich znaczenie prawne jest różne. Błędne rozróżnienie tych instytucji może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych, dlatego warto wiedzieć, czym się różnią i jakie mają skutki.

Czym jest zadatek?

Zadatek to kwota wręczana przy zawieraniu umowy w celu zabezpieczenia jej wykonania. Częściej spotykana podczas sprzedaży nieruchomości lub innej rzeczy o znacznej wartości. Jeżeli umowa zostanie zrealizowana, zadatek jest zaliczany na poczet ceny. W przypadku niewykonania umowy z winy strony, która zadatek wręczyła, kwota ta przepada. Jeżeli natomiast umowa nie zostanie wykonana z winy strony, która zadatek otrzymała, powinna ona zwrócić go w podwójnej wysokości. Zadatek pełni więc funkcję sankcyjną i motywującą strony do dotrzymania umowy.

Czym jest zaliczka?

Zaliczka (czasem nazywana potocznie "przedpłatą") to część ceny zapłacona z góry (przed wykonaniem umowy). Jest to zabezpieczenie umowne, które powszechnie funkcjonuje w praktyce i obrocie prawnym, mimo że nie jest ono uregulowane przepisami prawnymi. Co do zasady, jeżeli umowa dojdzie do skutku, zaliczka zmniejsza kwotę do zapłaty (zaliczka jest traktowana jako część należnego i uiszczonego wynagrodzenia). Jeżeli jednak umowa nie zostanie wykonana (z winy przyjmującego zaliczkę), zaliczka co do zasady powinna zostać zwrócona, niezależnie od przyczyny niewykonania. Szczegóły funkcjonowania zaliczki określa umowa wiążąca strony. 

Czym jest kaucja?

Kaucja to kwota wpłacana jako zabezpieczenie ewentualnych roszczeń, najczęściej spotykana w umowach najmu. Nie stanowi ona części ceny ani zapłaty za usługę i co do zasady podlega zwrotowi (chyba, że strony umowy postanowią inaczej). Po prawidłowym wykonaniu umowy kaucja powinna zostać zwrócona, chyba że powstaną uzasadnione należności (przewidziane w umowie), takie jak zaległości lub szkody.

Podsumowanie

Zadatek zabezpiecza wykonanie umowy i stosuje się go jako zabezpieczenie umowne w przypadku zobowiązań związanych z większym ryzykiem finansowym. Jest uregulowany w Kodeksie cywilnym, który reguluje że w przypadku niewykonania umowy z winy osoby, która otrzymała zadatek - osoba ta jest zobowiązana uiścić kwotę w wysokości podwójnego zadatku wobec osoby, która taki zadatek wpłaciła.

Zaliczka nie jest uregulowana przepisami prawnymi, a jej treść jest swobodnie kształtowana przez strony w umowie. Co do zasady, jest to część należnego wynagrodzenia uiszczona przed wykonaniem zobowiązania. 

Kaucja jest zabezpieczeniem umownym na wypadek powstania szkód podczas wykonywania umowy. Po wykonaniu umowy, kaucja powinna zostać zwrócona. 

Wybór odpowiedniego rozwiązania powinien być świadomy i dostosowany do rodzaju umowy.

Powyższe informacje mają charakter ogólny i służą wyłącznie celom informacyjnym. Nie zastępują one porady prawnej, ponieważ każda sprawa jest inna i wymaga indywidualnego podejścia. W razie potrzeby zapraszam do bezpośredniego kontaktu.